<<<< Wróć do spisu artykułów w numerze <<<<

No.1/2018 ● JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE


Paper Title: Popularising medical knowledge in the semi-scholarly journals in the 18th century


Periodical JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE ● No.1/2018
Main Theme (ENG) Popularising medical knowledge in the semi-scholarly journals in the 18th century
Main Theme (PL) Popularyzowanie wiedzy lekarskiej w czasopismach półuczonych w XVIII wieku
Edited by E Wójcik, G Wrona, R Zając
Pages 01-08
Online since April, 2018
Authors E Wójcik, G Wrona, R Zając
Keywords (ENG) popular science journals, history of medicine, 18th century
Keywords (PL) czasopisma popularnonaukowe, historia medy-cyny, XVIII wiek.
Abstract (ENG) In the late 18th century, nineteen semi-scholarly jour-nals were published across the lands of the Polish-Lithuanian Commonwealth, which was aimed at bringing scientific knowledge a bit closer to the general public. Only one of them, „Praktyka Lekarska” [Medical Practice] was dedicated to medical matters, though. Nine of them also addressed a number of issues related to raising popular awareness of medical advances during the Enlightenment. These were „Nowe Wiadomości Ekonomiczne i Uczone” [The New Economic and Scholarly News] (1758-1761), "Wiadomości Literackie" [The Literary Newsletter] (1760-1763), „Polak Patriota” [Being a Polish Patriot] (1785), „Pamiętnik Polityczny i Historyczny” [Political and Historical Diary] (1782-1795), „Różne Uwagi Fizyczno-Chemicznego War-szawskiego Towarzystwa” [Assorted Notes of the Warsaw Phys-ics and Chemistry Society] (1769), „Magazyn Warszawski” [The Warsaw Magazine] "(1784-1785), „Biblioteka Fizyko-Ekonomiczna nauczająca i bawiąca” [The Physics and Economics Library - offering scholarly knowledge and light entertainment] (1788), „Zabawy Obywatelskie” [Citizens Having Fun] (1792-1793), and „Dziennik Uniwersalny” [The Universal Daily] (1795).
Abstract (PL) W drugiej połowie XVIII wieku ukazywało się w Rzeczypospolitej 19 tytułów czasopism półuczonych, których celem była popularyzacja wiedzy naukowej. Wśród tych tytułów tylko jeden, „Praktyka Lekarska” poświęcony był tematyce me-dycznej. Analiza treści pozostałych wykazała, że w dziewięciu z nich podejmowano szereg zagadnień związanych z upowszech-nianiem osiągnięć medycyny w okresie oświecenia. Były to „Nowe Wiadomości Ekonomiczne i Uczone” (1758-1761), „Wiadomości Literackie” (1760-1763), „Polak Patriota” (1785), „Pamiętnik Polityczny i Historyczny” (1782-1795), „Różne Uwa-gi Fizyczno-Chemicznego Warszawskiego Towarzystwa” (1769), „Magazyn Warszawski” (1784-1785), „Biblioteka Fizyko-Ekonomiczna nauczająca i bawiąca” (1788), „Zabawy Obywatel-skie” (1792-1793) i „Dziennik Uniwersalny” (1795). Pisma te zawierały głównie przedruki z zagranicznych periodyków, ency-klopedii i poradników, przede wszystkim niemieckich i francu-skich. Ideą polskich wydawców było wskazanie dobrych wzorów europejskich w zakresie organizacji ochrony zdrowia i kształce-nia lekarzy wspartych opieką finansową państwa. Starano się także przekazywać wiedzę w zakresie profilaktyki zdrowotnej, zachęcano do prowadzenia zdrowego trybu życia, polegającego na odpowiednim odżywianiu, unikaniu alkoholu, zażywania ru-chu na świeżym powietrzu. Zdecydowanie piętnowano obżar-stwo, pijaństwo, lenistwo i hulaszczy tryb życia. Wskazywano na zależność zdrowia od zachowania higieny ciała i otoczenia. W czasopismach półuczonych pojawiało się wiele porad dotyczą-cych zasad opieki nad chorym i rekonwalescentem, ochrony kobiet ciężarnych, pielęgnacją niemowląt. Zapoznawano czytel-ników z normami postępowowania w czasie trwania epidemii chorób zakaźnych, wspierano gotowymi receptami na wszelkiego rodzaju dolegliwości. Zasadniczą ideą, którą starano się przeka-zać odbiorcom była dewiza, że zdrowie jest darem od Boga, wal-czono z mitem, że choroby i epidemie są karami niebios. Czaso-pisma półuczone nie spełniły swoim zadań w zacofanej i konser-watywnej Polsce, rozbiory kraju przerwały próby reform podej-mowanych także i w tej dziedzinie.
Rights CC-BY-NC-ND
Licencja Creative Commons
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa - Użycie niekomercyjne - Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Share